verbindt wie mee wil blijven bewegen


Rapporten heten op mijn schooltype ‘getuigschriften’. Zo vanaf de meivakantie bekruipt mij altijd een gevoel van ‘Oh ja, de getuigschriften komen er weer aan!’ De laatste maanden voor de zomervakantie zijn voor de vrijeschoolleerkracht altijd een drukke tijd. Naast volle werkdagen voor de klas, ben ik thuis veel aan het typen aan de getuigschriften.

Deze ‘uitgebreide rapporten’ bestaan meestal uit twee delen. Enerzijds het deel dat aan de ouders gericht is. Hierin wordt een zorgvuldig beeld geschetst van de ontwikkeling van de leerling door het jaar heen. Dit deel wordt geschreven voor de ouders. Anderzijds is er een deel voor het kind zelf. Dit bestaat uit een spreuk, gecombineerd met een kunstzinnige verwerking. Op dit laatste wil ik wat dieper ingaan.

De spreuk

De thema’s van de spreuken haal ik uit de onderwerpen die dat leerjaar centraal staan. Afgelopen schooljaar gaf ik les aan een vierde klas. Onderwerpen die we behandelden waren onder andere de dierkunde en de noordse mythologie van de Edda. Ik heb me dan ook hierdoor laten inspireren!

Bij het schrijven van een spreuk voor een leerling probeer ik het kind zelf erin te laten doorschemeren. Dit kan door een kwaliteit van het kind te kiezen en deze in een beeld te zetten.

In de noordse mythologie is Freya de godin van de liefde.

Freya

De vrolijke Freya met haar lieflijk gezicht.
Doet ontluiken en stralen het liefdeslicht.
Alle hoeken en gaten doordringt zij met leven,
verjaagt er de schaduw door liefde te geven.

Ook kan een ontwikkelingswens, iets wat je een kind gunt, gekozen worden. Het gaat er hierbij echter niet om dat het kind de boodschap bewust uit de spreuk haalt. Het is het beeld dat spreekt.

Zwaluw

Ze maakt een feest van de zomer.
Hoog in de heldere hemel
of laag over de weide.
Scheert in scherpe bochten
insecten achterna.
Als de dagen korten,
koerst ze naar het zuiden.
Met innerlijk kompas.

In de zomervakantie leren mijn leerlingen hun spreuk uit het hoofd (by heart klinkt mooier).

In het nieuwe schooljaar laten ze hun spreuk meerdere malen aan de klasgenoten horen. Ooit heb ik de geboortedag van elke leerling uitgezocht en de kinderen zo ingedeeld dat ze op deze dag hun spreuk voor de klas laten horen. Dit gaat wat ver, maar mijn leerlingen zijn erg gehecht aan deze gewoonte.

Door het herhalende element hoop ik als leerkracht dat het verscholen motief in de spreuk doorwerkt in de ontwikkeling van het kind. Daarnaast is het voordragen aan de klas een goede oefening om voor een groep te spreken. Ook gebruik ik de spreuken later in het schooljaar vaak als ingang voor het begrijpend lezen.

De laatste schooldag

De laatste schooldag is altijd een groot feest voor mij. Terwijl wij in een kring zitten, lees ik de spreuken voor. We hebben er een spel van gemaakt, de leerlingen mogen na een spreuk raden voor wie de spreuk zal zijn. Ik gaf eerder  aan dat de boodschap niet direct duidelijk hoeft te zijn voor de leerlingen; toch zijn ze uiterst vaardig in het aanvoelen voor wie de spreuk zal zijn.

Ze kennen elkaar heel goed! Dit geeft mij altijd veel voldoening.

De kunstzinnige verwerking

Elke spreuk kan nog verder vormgeven worden met een kunstzinnige verwerking. Dit kan in de vorm van een tekening, schildering of anderszins. Afgelopen schooljaar heb ik gekozen voor Keltische vlechtvormen uit het vormtekenen. Deze sluiten mooi aan bij het thema van de Edda uit de vierde klas.

Welke vorm past nu bij een kind? Soms zag ik een vorm die mij sterk aan een bepaald kind deed denken. Een andere keer nam ik een blad papier en nam ik mij voor, voor een kind een vorm te gaan bedenken. Hierbij houd ik onder andere rekening met passende kleuren, dikke of dunne lijnen en ronde en hoekige vormen.

Dus ook zo probeer ik het kind zelf erin te laten doorschemeren!

Geschreven door Andreas Driessen

Andreas Driessen werkt op de Vrije School Den Haag

Uit: schoolkatern Seizoener Winter 2016