verbindt wie mee wil blijven bewegen


Het was diep graven in de overvolle agenda’s, maar op de valreep van het vorig schooljaar is het gelukt. In iets meer dan een kwartier gaven de vertrekkende rector en degene die zijn plaats inneemt, antwoord op maar liefst tien prangende vragen.

Met ingang van het nieuwe schooljaar verruilde Elard Pijnaken de Vrije School Den Haag voor het Marecollege in Leiden. Elard weg, nee, dat hadden velen niet zien aankomen. De beslissing om van Den Haag naar de Leidse middelbare te gaan, kwam voor Elard ook onverwachts. “Het Marecollege in Leiden voelt als een plek waar dingen moeten gebeuren; daar houd ik van. Structureren, regisseren.”

Jeroen van Arendonk, zijn opvolger, is blij met zijn benoeming als de nieuwe rector van de Vrije School Den Haag. Hij werd unaniem gekozen door de sollicitatiecommissie bestaande uit leraren en leerlingen. Voor voormalig afdelingsleider van het Vrijzinnig Christelijk Lyceum (VCL) betekent de aanstelling als rector van de Vrije School Den Haag de mogelijkheid om écht iets te kunnen betekenen binnen het voorgezet onderwijs. “Het vrijeschoolonderwijs spreekt me vanuit die optiek heel erg aan!”

1. Jeroen, Elard… Wat neem je mee, wat laat je achter?

Elard: “Ik neem mijn hart mee, maar laat ‘m ook achter…” Hij kijkt met een gefronste blik, dan serieus met een glinstering in zijn ogen. “Je bouwt gaandeweg een bijzondere band op met de mensen met wie je nauw samenwerkt. Het lerarenteam, ouders, leerlingen.” De afgelopen jaren heeft Elard hard gewerkt aan een systeem om de stem van de leerling, ouders en leraren een adviserende plek te geven bij ingrijpende kwesties. De Vrije School Den Haag onderging afgelopen jaren een reorganisatie, waar de inbreng en gezichtspunten van de verschillende betrokkenen een toegevoegde waarde vormden. “Hierdoor kom je tot oplossingen waar ik, samen met het team, minder snel op zou zijn gekomen. Bijvoorbeeld als het gaat om de kracht en het behoud van antroposofische tradities. Tijdens Advent zorgt dat jaarlijks bijna voor een mystieke sfeer in school!”

Jeroen: “Ik neem alles mee, maar laat ook alles achter. Het VCL is een compleet andere school, dan de Vrije School. Er zijn verschillen, maar gelukkig ook vele overeenkomsten. Het zijn allebei scholen in het voortgezet onderwijs. Het VO, zoals dat officieel heet. Ik heb een enorme ambitie om iets te betekenen binnen het voortgezet onderwijs. Waarom? Als school word je in een mal gedrukt, alsof we een broodjesfabriek zijn. Dat zijn we niet. Bij ons geldt niet dat als iedereen nu maar met een diploma school verlaat, dat we het goed doen. Hierdoor dreigen we, voor mijn gevoel, de intrinsieke motivatie van onze leerlingen kwijt te raken. Dat kan anders. Als school moet je willen dat leerlingen de ruimte krijgen om zich optimaal te ontwikkelen in de wereld waarin we leven. Dat houdt meer in dan een papiertje halen.”

2. Hoe zien jullie de toekomst van het vrijeschoolonderwijs?

Jeroen: ”Wat Elard zegt over de kracht van tradities en het behoud daarvan, vind ik mooi. Tegelijk vind ik dat je het vrijeschoolonderwijs moet kunnen vertalen naar het nu. Innovatie en vernieuwing zijn belangrijke factoren om het vrijeschoolonderwijs ook over vijf jaar aantrekkelijk te houden voor leerlingen. Wat vind je van Steiner2.0? De komende tijd ben ik eerst druk om me de uitgangspunten van het vrijeschoolonderwijs eigen te maken en het besturen van de school.”

3. Gaat het nieuwe model werken of gaan we over een paar jaar terug naar hoe het ooit was?

“Terug naar hoe het ooit was, kan niet meer en dat gaat ook niet meer gebeuren. De Vrije School in Den Haag was de laatste vrijeschool die veranderingen zoals op voorhand differentiëren, heeft doorgevoerd. Je moet innoveren”, vindt Elard. “Ik hoop echter wel dat er meer ruimte komt voor het aanscherpen van vaardigheden van de leerlingen en bijvoorbeeld het creatiever aanpakken van complexe zaken binnen onze samenleving. De uitdaging daarbij is dat we het onderwijs op een andere manier gaan vormgeven.”

4. Gaat er iets veranderen in het klassikaal lesgeven?

Elard: “Het zou geweldig zijn als we de leerling meer keuzevrijheid kunnen geven bij het samenstellen van hun vakkenpakket in plaats van vooraf vastgestelde profielen.” Jeroen: “Dan ben je serieus bezig met onderwijs op maat en wordt ook die intrinsieke motivatie aangewakkerd!”

… stilte …

“Het zou zo mooi zijn als het en/en zou kunnen”, vervolgt Jeroen. “Dat we én klassikaal lessen geven én andere onderwijsvormen bieden waarbij de leerling meer invloed krijgt, maar ook meer verantwoordelijkheid heeft.”

5. Mogen leerlingen bijvoorbeeld over vijf jaar vanuit huis lessen volgen en geven leraren webinars die leerlingen thuis kunnen bekijken wanneer ze willen?

“Misschien”, lacht Jeroen. “Alleen als het een toevoegde waarde heeft of zo je wilt, innoverende component in zich draagt ten opzichte van het huidige onderwijs. Het sociale aspect is belangrijk. Dat kun je niet zomaar achterwege laten.”

Elard is stellig. Zelf bepalen wanneer je naar school gaat, is wat hem betreft uit den boze. Hij vindt het heel belangrijk dat leerlingen stipt met z’n allen om half negen beginnen. “Maar ook dat wij leerlingen motiveren op zoektocht te gaan. Ga je innerlijk exploreren in relatie tot de buitenwereld! Daarbij passen nieuwe lesvormen die leerlingen uitdagen hun gedachten en gevoelens te toetsen aan concrete ervaringen. Moeten leerlingen die excelleren in wiskunde dit vak drie uur per week volgen? Of kunnen ze met hun wiskundig talent worden geprikkeld door colleges te volgen op de universiteit?”

6. Wat moeten leerlingen van een vrijeschool in ieder geval hebben geleerd?

“Het doel van de vrijeschool”, stelt Elard, “is dat leerlingen zowel binnen als buiten de gestelde context creatief en mondig een genuanceerde mening leren ontwikkelen. Daarmee maken ze het verschil. Ze durven initiatieven te nemen en kunnen verbindingen leggen.”

7. Is er iets waarmee zij het verschil kunnen maken in onze samenleving? En wat doen jullie daaraan?

Jeroen: “Ik vind het belangrijk dat leerlingen met een andere blik naar de wereld kunnen kijken. Dat wij ze leren nadenken bij alles wat ze doen. School heeft duidelijk een opvoedkundige functie. Je kunt dat niet alleen aan de ouders overlaten of aan de leerlingen zelf. In dat opzicht vind ik samenwerken belangrijk – we zijn allemaal met hetzelfde bezig.”

8. Is er iets wat je tegen ouders zou willen zeggen?

Zowel Jeroen als Elard zien de dialoog met ouders zoals tijdens de bijeenkomsten van een KlassenOuderOverleg (KOOW) of Medezeggenschapraad (MR) als waardevol. Elard: “Ze hebben een toegevoegde waarde als het gaat over de besluitvorming van pedagogische vraagstukken. Samen met de ouders van het KOOW en leerlingen, vertegenwoordigd in de leerlingenraad, hebben we afgelopen jaren flink wat knopen doorgehakt. Daar ben ik ze zeer dankbaar voor.”

Jeroen: “Heb vertrouwen. In jezelf, de school en in je kind! Maar boven alles is het fijn als ouders erop vertrouwen dat we altijd gaan voor het beste resultaat. Ik kijk echt uit naar het KlassenOuderOverleg en de Leerlingenraad.”

9. Wat mis je nog op de school dat er eigenlijk écht bij hoort?

Elard: “Leerlingen zouden veel meer ruimte moeten hebben én krijgen om onderzoek te doen. Ik wil dat ze naar buiten gaan, dingen ontdekken, buiten binnenhalen en daarmee gaan experimenten, uitproberen en leren. Mijn grote droom is dat binnen school een hele verdieping wordt ingericht met een laboratorium, werkplekken en een atelier. Het zou toch prachtig zijn als leerlingen bepaalde ideeën of vraagstukken kunnen onderzoeken en echt maken. Ik wil dat ze gaan experimenteren met materialen en met de uitwerking ervan als je er iets van maakt of mee doet. Daarvoor is nu veel te weinig tijd en al helemaal geen ruimte. Ik vind dat jammer of erger: een gemiste kans.” Ook Jeroen vindt dat minstens even jammer en gaat serieus kijken of die tijd en ruimte de komende jaren te creëren is. “Een mooie uitdaging!”

10. Wat vind je het mooiste van de vrijeschool?

“Ik zie dat er sterke, creatieve persoonlijkheden van de vrijeschool komen en onze maatschappij verrijken”, besluit Jeroen. “Dat is ook een van de dingen die mij enorm aanspreken en waar ik zeker op wil inzetten. Dat is echt waardevol.”

www.vrijeschooldenhaag.nl
www.marecollege.nl

CV’s

Naam: Jeroen van Arendonk
Geboortedatum en plaats: 27 maart 1963 in Tilburg
Studie: Biochemie in Leiden, promotie: plantenfysiologie in Utrecht
Voorgaande functie(s): Afdelingsleider havo, docent scheikunde op het VCL
Huidige functie: Rector, De Vrije School Den Haag
Favoriete jaarfeest: Begin van de lente
Guilty pleasure: “Heb ik niet, als ik iets leuk vind mag iedereen dat weten en dan schaam ik mij daar zeker niet voor”, aldus Jeroen.

Naam: Elard Pijnaken, msc.
Geboortedatum en plaats: 16 juli 1973 in Kamerik
Studie: Onder andere Management And Education (Master opleiding, Tias), (with honours) Instituut voor Management & Bedrijfskunde en de Kleine Academie, toneelschool (dramaopleiding) in Brussel en nog veel meer
Voorgaande functie(s): Rector, De Vrije School Den Haag en nog veel meer
Huidige functie: Rector, Marecollege Leiden
Favoriete jaarfeest: De Adventperiode – feest van het duister worden…
Guilty pleasure: “Grenzen opzoeken”, Elard lacht. “Als puber moest ik, omdat ik stoer was, over die te dunne ijslaag rennen in het bijzijn van anderen. Bij elke stap voelde ik het ijs wegzakken en breken.”

Geschreven door Geraldina Metselaar

Gepubliceerd in Vrije Opvoedkunst, herfst-editie 2017 (Michaël)


Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van actualiteiten uit de regio.

Selecteer plaatsen

Meer achtergronden

Alle achtergronden 

Meer activiteiten

Volledige agenda