verbindt wie mee wil blijven bewegen


Wat kan ik met Edmond Schoorel, na zijn lezing over opvoeden en de moderne media?

Nadat ik het boek beeldschermbeelden van Edmond Schoorel gelezen had was ik extra nieuwsgierig naar zijn lezing. Ik heb het boek twee keer gelezen, maar ik kon het niet beetpakken, niet vertalen voor mijzelf. Nadat ik hem in het echt heb horen praten lukte het me wel me ermee te verbinden en voel ik me geïnspireerd om te schrijven over wat ik te weten ben gekomen!

Eerst maar eens wat theorie. Ik zal kort proberen te beschrijven hoe de eerste drie ontwikkelingsfases van een opgroeiend kind opgebouwd zijn. Drie fases van ieder zeven jaar. Er zijn twee stromingen gaande, opwaarts en neerwaarts.

De neerwaartse stroom

Een kind in de leeftijd tussen 0 en 7 jaar is bezig met waarnemen. Het schept een buitenwereld en tegelijkertijd een binnenwereld die daarop reflecteert. Deze twee werelden gaan nog voortdurend in elkaar over en het is lastig voor kleine kinderen om deze te scheiden. Het is van belang dat ze de buitenwereld waarnemen. Dit doen ze met hun zintuigen. Op heel veel verschillende manieren. (Lees De twaalf zintuigen van Soesman)

Van belang is dat ze leren dat de buitenwereld (be)staat. Rood is rood en een boom is een boom, dat geeft veiligheid en rust, ook aan hun binnenwereld. Als je een kind de buitenwereld in deze fase van zijn leven zou laten waarnemen met een touchscreen zouden alle belangrijke zintuigen niet ontwikkeld worden. Je zou de kinderen hun binnenwereld dan laten reflecteren op een virtuele wereld.

Wat gek is om bij stil te staan is dat wij op dit moment nog praten over een echte wereld en een virtuele wereld die niet de echte wereld is. Voor onze kinderen ligt deze grens al vager.

Een kind in de leeftijd tussen 7 en 14 is bezig met het begrijpen van de wereld. Ze zijn aan het oefenen hoe de wereld in elkaar steekt, hoe de non-verbale communicatie tussen mensen werkt, de gewoonten. Hoe ze per huis, cultuur, klas, .. kunnen verschillen.

Schoorel adviseert in zijn lezing dat deze fase geschikt is om te starten met mediaopvoeding. Het is onzinnig om te doen alsof de mediawereld niet zou bestaan. Media-opvoeding moet. Als je vergeet ze wijs te maken in deze tijd heb je echt wat nagelaten. Met 14 jaar ben je echt te laat.  Je hebt voorafgaand aan de puber-tijd de kans om samen kritisch te kijken, het kind laat je in deze fase nog toe.

Toen ik ooit startte met mijn blog was dit ook min of meer mijn stelling. Ik heb deze toen aan Jeanne Meijs voorgelegd en zei vertelde mij toen dat zij adviseert te starten rondom het 10e jaar. “De media kunnen bepaalde dingen ook vroegtijdig wakker maken”. Rondom 10 jaar ontmoeten de binnen- en de buitenwereld van een kind elkaar.

In de klas van mijn oudste zoon heeft een derde deel een smartphone. Ik schrok daarvan en merkte dat ik daar gelijk een oordeel over vormde. Volgens mijn eigen theorie, waarin je je kind begeleidt bij het omgaan met de moderne media, zou ik eigenlijk ook al moeten starten, bedacht ik mij. Het was de afgelopen tijd stil thuis, dus niet aan de orde, maar ik ga wel overstag. Kom maar op met die iphone voor mijn zoon van 11.

Schoorel vertelde dat het van belang is je kind een electronisch apparaat te laten gebruiken als een stuk gereedschap. Een apparaat. Het is ergens voor en je kunt het ook weer wegleggen. Dingen stoppen weer, anders wordt je “geapparaat”. Als je gaat timmeren is het ook best wel gek als je, als je klaar bent, door blijft hameren..

Een kind in de leeftijd tussen 14 en 21 is bezig met moreel handelen (geslachtsrijpheid).  Ze worden geconfronteerd met het feit dat ze een “iemand” zijn. Verantwoordelijk voor hun eigen handelen. Bij wie hoor ik? Hoe wil ik in het leven staan? Met welke rol identificeer ik mij? Dingen moet je eerst doen voordat je ontdekt hoe de wereld reageert. Je kunt je in deze fase ook allerlei mediaopvoedkundige vragen en problemen voorstellen.

De tweede stroming is opwaarts

Zekerheid van het denken: vanaf 14 jaar maken kinderen voor het eerst nieuwe gedachten. Jongeren leren beelden te maken van de wereld waarin ze leven.
Je ermee redden, tussen 7 en 14 jaar moet je het redden met de wereld om je heen. waar je woont, wat je eet, de lucht die je ademt, kinderen zijn afhankelijk van hun omgeving en daardoor kwetsbaar.
Weten, tussen 0 en 7 jaar is het lichaam aan het ontwikkelen, het wijze lijf met alle bijzondere geheimen die het doet werken. Alle wijsheid zit al in je lijf en je hebt er geen controle over, het gebeurt gewoon.
De nacht is heel belangrijk om dit proces goed te laten verlopen, beeldschermen passen hier in deze fase niet bij, zeker niet vlak voor het slapen gaan.

We bevinden ons in een nieuwe revolutie, net zo een als toen de boekdrukkunst kwam, toen werd het geheugen overbodig. Toen de elektriciteit kwam, het wiel werd uitgevonden, …alle nieuwe uitvindingen hebben ervoor gezorgd dat de mensheid zich moest aanpassen en iets overbodig werd. In wat er nu gaande is, worden voor het eerst functies van de hersenen overgenomen door electronica.

Er zijn velen manieren van kijken naar de nieuwe media. Alle nadelen voor de gezondheid zijn waar, van game-ruggen tot slechte ogen, tot minder concentratie, tot …, maar tegelijkertijd zijn de mogelijkheden ook waanzinnig!

De kunst is goed te kijken wat er gebeurt met onszelf en onze kinderen. We zien allemaal dat iets soms de regie over ons zelf overneemt. We zullen moeten leren onze beelden autonoom te maken en onze zintuigen met verstand te gebruiken.
Femenologie bedrijven, door de verschijnselen heen kijken, ons laten verrassen door de geschapen wereld en met onze zintuigelijke wereld de scheppende wereld ontmoeten. Wat schuilt daar nou achter?

Aanschouwend kijken. De kinderen en onszelf leren in het inoefenen van imaginaties. Ze beginnen door de werkelijkheid heen te kijken en moeten eerst leren dat de buitenwereld buiten is en wat echt is. Daarna, als dat goed geleerd is, kunnen ze immuun worden voor beelden die zich aan ze opdringen.

Voorleven van dit alles is de grootste kracht

Samen met mijn oudste zoon ga ik dit de komende tijd proberen vorm te geven. Regels zullen wel ontstaan, verwacht ik. Kinderen zouden tussentijds weer helemaal zichzelf moeten zijn (aanspreekbaar, niet uit hun huisje) voordat ze weer een nieuwe functie van het apparaat gaan gebruiken, wanneer dit is, zal per persoon heel verschillend zijn. Daarover zal het gesprek moeten gaan denk ik.

We zullen het hebben over waarom het zo leuk is om zombies dood te schieten en hoe je bijvoorbeeld dingen zegt tegen je vrienden online. Niemand neemt z’n telefoon mee de slaapkamer in, dus misschien ik en mijn man ook wel niet. Aan tafel is de telefoon niet belangrijk.

Je moet de dingen die je normaal zou doen gewoon blijven doen, zoals gezellig doen met elkaar op bepaalde momenten, als er vrienden over de vloer zijn, dan ben je een gastheer, huiswerk maak je eerst. Buiten spelen, sporten, etc, etc.

Ik ben benieuwd.  Ik merk dat ik het niet gemakkelijk vind, het vraagt best om een stevig standpunt.

 

 

(Zie ook de recensie uit de Lerarenbrieven en de artikelen van Freek Zwanenberg– redactie).

Geschreven door Martine Hogerwerf

Ik ben Martine Hogerwerf, moeder van drie zonen (10, 9 en 3 jaar) die op de Vrije School Amersfoort zitten, wiskunde lerares op een middelbare school en oud leerling van de Stichtse Vrije school Zeist. Mijn oudste zoon is 9 jaar en heeft net zijn eigen i-pod touch gekregen. Ik ben zoekende naar een vorm van opvoeden bij het media gebruik van mijn kinderen. Ik merk dat het als ouder nog niet zo eenvoudig is om een manier te vinden die zowel past bij de hedendaagse cultuur als bij de visie van het vrije school onderwijs. Maar ook als mentor van mijn kinderen op de middelbare school loop ik regelmatig tegen dingen aan waar ik niet zo een twee drie een oplossing voor heb. Ik heb besloten al mijn bevindingen te delen via mijn blog en hoop zo samen met andere ouders en onderwijzers een manier te vinden om onze kinderen media wijs te maken. Ik sta in contact met media experts en ga naar lezingen over dit onderwerp of volg scholingen via mijn werk.
Ik hou jullie graag op de hoogte van mijn reis in de digitale wereld als opvoeder.

Media opvoeding voor vrijeschoolkinderen http://mijnvrijeschoolkindonline.tumblr.com/