verbindt wie mee wil blijven bewegen


Ervaringen die het brein scheppen

Afgelopen donderdag was ik bij de lezing van Mark Mieras (zie zijn website http://www.mieras.nl), wetenschapsjournalist die zich vooral bezighoudt met de hersenen. Het was een waanzinnig boeiende lezing en ik raad iedereen aan een keer naar hem te gaan luisteren als de kans zich voor doet.

Ik wil jullie graag vertellen wat hij vertelde over media-opvoeding en beeldschermen en koppel daar vervolgens mijn eigen ervaringen aan.

Mark Mieras vertelde dat het de ervaringen zijn die het brein scheppen. Alle hersenen zijn verschillend en functioneren verschillend. Bij baby’s worden constant heel veel verbindingen gelegd, dat is wat hersenen constant schijnen te doen. Op een gegeven moment, zo rond de puberteit nemen het aantal verbindingen wat af en vervolgens eindig je als 71-jarig mens weer met net zoveel verbindingen in je hersenen als een baby. Het schijnt zo te zijn dat de verbindingen op een gegeven moment op z’n plaats vallen als je ouder wordt.

Verbindingen die niet aangesproken worden verdwijnen. Opvoeders bepalen dus met welke hersenen kinderen opgroeien. Hier moet ik denken aan wat ik al gelezen had eerder in het boekje “het kind bouwt zijn huis” van Monique Wortelboer. Zij vertelt dat tijdens het opgroeien van kinderen op een gegeven moment een verdieping klaar is. Om vervolgens ook nooit meer steviger gemaakt te kunnen worden (soms nog wel met heel hard werken). Mark Mieras onderschrijft denk ik nog een keer dat het heel belangrijk is ervoor te zorgen je je kind niet eenzijdig laat opgroeien! Het onderschrijft de noodzaak een balans te zoeken en zorgvuldig te kijken wat je je kind wanneer aanbied.

Kinderen vinden dingen niet voor niets leuk!

Tekenen leuk vinden is bijvoorbeeld een truc van de hersenen om beter te leren kijken.
Muziek geeft een voorsprong op het luisterniveau. Er is onderzocht dat kinderen die op jonge leeftijd met veel met muziek in aanraking zijn gekomen in een drukke groep, tijdens veel geroezemoes de juf veel beter kunnen volgen. De hersenen hebben geleerd op zoek te gaan naar het onregelmatige.
Verhalen zorgen voor de verhalenverteller in ons hoofd, helpen mee aan onze biografie te werken en zorgen ervoor dat we beter tegenslagen kunnen verwerken.
Bewegen zet onze bovenmotorische schors in bepaalde fases in ontwikkeling.
Veel willen bewegen en deze dingen doen (dat kinderen van tekenen houden is universeel bijvoorbeeld) heeft dus een heel belangrijke functie.

Toch zorgen hersenen ook heel goed voor zichzelf vervolgt Mark Mieras dan. Ze anticiperen voortdurend, ze willen voorspellen en zullen daarom ook goed in staat zijn met de tijd mee te gaan.

Je linkerhersenhelft schijnt een heel ordelijk geheel te zijn, een talig geheel dat goed kan structureren. Daarentegen is je rechterhersenhelft veel chaotischer en de structuur is ook echt anders, meer als een grove gehaakte trui. `De verbinding tussen deze twee helften helpt verbindingen te leggen en dus te leren en te ontwikkelen. Grappig is dat je soms even iets moet laten bezinken en dat dan ineens, later, in de chaotische hersenhelft een antwoord kan op-poppen. Ik moet hierbij denken aan iets wat Justine Pardoen een keertje zei, dat pubers vooral lang onder de douche moeten staan om hun gedachten even te laten gaan. Even een stuk hardlopen en je “gedachten verzetten”, … , …

In Ethiopië hebben onderzoekers een keer een tablet gegeven aan een kindje dat niet kon lezen of schrijven. Binnen 4 minuten wist hij hoe het ding aan moest en na 4 maanden snapte hij heel veel en had hij echt bizar veel geleerd. Dat heeft te maken met intensieve interactie en het mogen maken van fouten. Zo lijkt de tablet echt iets heel bijzonders en nuttigs! En dat is het in vele opzichten ook, misschien wel iets te geweldig!!

Kinderen kunnen gemakkelijk verslaafd raken aan de interactie van iets goed doen. Het leersysteem dat zich bevindt in het centrum van de hersenen en dat zorgt voor het leren is hetzelfde netwerk dat ook betrokken is bij verslaving!! Het “steeds beter worden” kan over de top gaan en eindigen in verslaving.

Laptops zijn geweldige dingen, maar doe er alleen op dat wat op de computer moet, de rest niet, geeft hij als tip. Ook vertelt hij dat de stof in de klas beter onthouden wordt als de hersenen de woorden echt geschreven zien worden. Kant en klare sheets en powerpoints werken dus minder efficiënt dan je zou verwachten. Zo zie je maar dat vernieuwing soms niet altijd vernieuwing is.

Ik vind het een prachtige onderbouwing van de dingen die ik al op mijn zoektocht ben tegen gekomen. Het belang van het ontwikkelen van de zintuigen, van het spelen, van spelen in de natuur, van het zoeken naar verwondering, muziek maken, verbindingen aangaan met elkaar, en ook het belang van voorleven heeft hij genoemd…

Geschreven door Martine Hogerwerf

Ik ben Martine Hogerwerf, moeder van drie zonen (10, 9 en 3 jaar) die op de Vrije School Amersfoort zitten, wiskunde lerares op een middelbare school en oud leerling van de Stichtse Vrije school Zeist. Mijn oudste zoon is 9 jaar en heeft net zijn eigen i-pod touch gekregen. Ik ben zoekende naar een vorm van opvoeden bij het media gebruik van mijn kinderen. Ik merk dat het als ouder nog niet zo eenvoudig is om een manier te vinden die zowel past bij de hedendaagse cultuur als bij de visie van het vrije school onderwijs. Maar ook als mentor van mijn kinderen op de middelbare school loop ik regelmatig tegen dingen aan waar ik niet zo een twee drie een oplossing voor heb. Ik heb besloten al mijn bevindingen te delen via mijn blog en hoop zo samen met andere ouders en onderwijzers een manier te vinden om onze kinderen media wijs te maken. Ik sta in contact met media experts en ga naar lezingen over dit onderwerp of volg scholingen via mijn werk.

Ik hou jullie graag op de hoogte van mijn reis in de digitale wereld als opvoeder.

Media opvoeding voor vrijeschoolkinderen http://mijnvrijeschoolkindonline.tumblr.com/