verbindt wie mee wil blijven bewegen


Hete Hangijzers – Keuze om te koesteren

‘Als ik mensen had gevraagd wat ze wilden, dan hadden ze ‘snellere paarden’ geantwoord,’ aldus de eerste autofabrikant Henry Ford. Om maar aan te geven dat mensen niet altijd weten wat ze willen. Of juist wel natuurlijk, maar dat is een verschil van interpretatie.

Het hebben van een keuze klinkt ons mensen doorgaans als muziek in de oren. Dat biedt reikwijdte, vrijheid en autonomie. ‘Je eigen keuzes kunnen maken’, heet dat dan. Waarna er instemmend geknikt wordt, want ja, keuzes maken het verschil. Neem dan de situatie waarin alles voor je bepaald wordt; ver-schrik-ke-lijk. Nog daargelaten hoe ‘vrij’ die vrije wil nu helemaal is – want die vraag alleen al is goed voor tien columns, wil ik hier enkel zeggen dat de vrije keuze een nogal hooggeprezen fenomeen in onze samenleving is. Maar hoe zoiets simpels als een keuze ons als ouders voor een onmogelijke taak stelt, daar had ik nog niet eerder bij stil gestaan. De keuzevrijheid die we als ouders namelijk zelf zo gretig omarmen, lijkt in de opvoeding van onze kinderen mogelijk toch minder wenselijk. Althans zo bleek recent.

Door een pedagoge werd ons als ouders gevraagd om een verslag te schrijven van een doordeweekse dag met onze kinderen. Dat kwam natuurlijk niet uit de lucht vallen, want we hadden haar zelf gevraagd om eens mee te kijken in onze opvoedkeuken.

Haar opdracht luidde: welke momenten en situaties kom je op een doordeweekse dag tegen, waarmee je als ouder ‘iets’ moet? Met andere woorden: situaties die vragen om ouderlijk gezag.

Nadat ik het verslag geschreven had, herschreef ik het nog een aantal malen, zodat de realiteit op papier bij elke nieuwe versie prettiger leesbaar, maar vooral ook toonbaarder werd dan de bittere werkelijkheid die zich in eerste instantie had geopenbaard. Want wat bleek?

Binnen onze vier muren speelt zich een dagelijks terugkerend ritueel af.

Opstaan – welke kleren willen jullie aan?
Ontbijt – wat willen jullie eten? Pap/brood en met wat er in/op?
Schoolgang – op de fiets, te voet of toch op de skeelers?
Thuiskomst na school – wat willen jullie doen?
Boodschappen doen – wat willen we eten?
Filmpje tijdens het koken – wat willen jullie graag zien?
Naar bed – welk verhaaltje?

Doodvermoeiend! Geen wonder dus dat onze kinderen ons soms het liefst achter het behang zouden plakken. Tenminste, dat vermoeden heb ik wanneer ik hen de keuze zou laten.

Uiteindelijk nam ik – klaar voor een nieuwe leerervaring – mijn eerste en meest eerlijke verslag mee naar het gesprek. En ergens wist ik het allang, al had ik de woorden nog niet gevonden. Maar die had de pedagoge paraat. Ze viel meteen met de deur in huis: ‘Veel ouders denken dat je kind koesteren hetzelfde is als je kind keuzes geven.’ Haar introductie onthulde meedogenloos tot welke groep ouders wij behoorden. Zij vervolgde: ‘Wanneer je als ouder een aantal belangrijke keuzes maakt voor je kind door goed naar hem of haar te kijken, dan geef je het veiligheid – en het gevoel je kind te zien voor wie hij is. Hierdoor geef je je kind stevigheid en autonomie en voelt het zich gekoesterd. Een paradoxale gedachte wellicht, voor iedereen die denkt dat je autonomie ontleent aan keuzes maken.

Ze gaf ook een voorbeeld uit de praktijk. ‘Wat wil je voor je verjaardag?’ Wij knikten instemmend, want deze vraag hadden wij inderdaad recent gesteld. ‘Stel deze vraag niet. Maak als ouders zelf de keuze voor het verjaardagscadeau. Door je af te stemmen op je kind ‘weet’ je eigenlijk al wat het graag wil en hoef je hem dat niet te vragen.’

Steiner was in deze materie thuis als de beste. Hij gaf aan dat de vrije wil samenhangt met het ik. Dit volwassen ‘ik’ wordt rond het 21e jaar geboren. Tot die tijd leen je, als  ouders, als het ware jouw ‘ik’ uit aan je kind. Een mooie gedachte, zeer koesterend ook. Maar wat een opdracht. Vooral als mijn eigenste ik al niet graag keuzes maakt. Peinzend ging ik naar huis, klaar om vanaf nu mijn ik af te stemmen op onze kinderen – en hen zo te laten ervaren dat ik ze koester.

Geschreven door Anna Roos Meerbach

Anna Roos Meerbach is tekstschrijver, politicoloog en vrijeschoolouder

Bron: Seizoener (Column Hete Hangijzers) – zomer 2015

Volg Seizoener op Facebook