Achtergronden bij Sint Maarten – elkaar zien en ontmoeten

Sint Maarten is het eerste feest van de grote advent. Het is ook het eerste feest dat in het teken staat van het licht, maar ook van elkaar zien en delen. De natuur toont zich op zijn aller ruwst, de mens trekt naar binnen in de warme onthulling van het huis en ontsteekt er het vuur en de lichten.

Wat vieren we met dit feest?

Het feest van Sint Maarten wordt gevierd op 11 november, de datum waarop hij in 397 in Tours werd bijgezet na zijn overlijden op 8 november. In het vroege christendom vierde men de sterfdag als ‘dies natalis’; de dag der geboorte in de goddelijke wereld.

Over het leven van Maarten (ook wel Martinus) gaat de volgende legende: Op een dag omstreeks 333 – het was winter en zeer koud – reed Maarten, een jonge Romeinse officier naar de poort van de stad Amiens. Hij haastte zich om thuis te komen. Bij de poort zat een bedelaar, naakt en bekommerd, die zijn hand uit strekte: “Niemand heeft vandaag mij iets gegeven. Heb medelij.” Maarten keek verbaasd op hem neer. Als hij aan iedere bedelaar iets moest geven! Maar toen aarzelde hij. Het was alsof de afstand tussen hemzelf, hoog op het paard, en de armzalige stakker op de steen, kleiner werd.

“Hij is een mens net als ik”, mompelde hij, “maar wat kan ik geven?” Toen greep hij resoluut zijn zwaard, trok met een ruk de warme rode mantel van zijn schouder en sneed deze in tweeën. Hij sprong van zijn paard en legde zorgvuldig de ene helft om de magere schouders van de man; de andere helft sloeg hij zelf om.

In de nacht die hierop volgde had Maarten een zonderlinge droom. Hij zag Christus voor zich en deze droeg de halve mantel, die hij aan de bedelaar had gegeven…En helder klonk de stem: “Ziehier, Maarten, nog niet eens gedoopt, heeft mij met zijn mantel gekleed.” Hierop besluit Maarten zich te laten dopen, verlaat het leger en wijdt zijn verdere leven aan het geloof.

De symboliek

Sint Maarten is het symbool van ons betere ik. Hij snijdt zijn mantel in tweeën en deelt hem met de bedelaar. In de tijd van Maarten kon je aan de mantel zien met wat voor iemand (beroep) je te maken had. Onze mantel laat zien wie we zijn. Hij is gevormd door het land waarin we geboren zijn, de taal die we spreken, de (op)voeding die we hebben gekregen, de school waar we naartoe zijn gegaan, enz. Wij kunnen iets van onszelf schenken aan een ander door ons paard in te houden en te luisteren naar wat de ander te vertellen heeft. Maar we moeten niet onverstandig schenken. Roofbouw op jezelf plegen door jezelf helemaal weg te schenken, maakt je uiteindelijk tot een bedelaar. Daarnaast moet de omhulling die wij iemand schenken ook niet verstikkend zijn voor de ontvanger. Hij moet de ander in zijn waarde laten en hem/haar innerlijke kracht geven om door te gaan en uiteindelijk zelf het heft in handen te nemen.

De legende van Sint Maarten speelt zich af bij de poort, het symbool van de opening naar iets nieuws. Sint Maarten trekt van buiten naar binnen de stadsmuren. Dit proces van buiten naar binnen trekken beleven we in deze tijd in de natuur en in onszelf. Sint Maarten is het laatste oogstfeest en tevens het eerste lichtfeest; het is het beginpunt van 40 dagen durende voorbereiding op het kerstfeest.

Hoe vieren we dit feest?

Het laatste wat geoogst is, zijn knollen. Zij komen uit de donkere aarde, wij hollen ze uit en ontsteken daarin ons eerste licht. Met dit lichtje trekken we moedig met kinderen en ouders door weer en wind naar buiten. We zingen liedjes en zorgen dat ons lichtje blijft branden tijdens de wandeling, hoe moeilijk dat soms ook is.

Misschien ontmoeten we daar in de duisternis nog een rijke man of een gul appelvrouwtje, die ons zien lopen en ons willen bijstaan!?

Daarna trekken we van buiten naar binnen, waar het warm is, zitten knus bij elkaar rond de lichtjes en genieten van een kopje warme chocolademelk. Ouders en kinderen die niet meelopen in onze tocht schenken een warm onthaal door in een met lichtjes versierde ruimte de dappere wandelaars toe te zingen. Dit geschenk zal niet alleen de harten van de wandelaars verwarmen maar ook van henzelf door de kracht van samenzang.

Feesten in de herfst en de winter

In grote lijnen is een prachtige ontwikkeling in de feesten van de herfst en de winter te zien. Het Michaëlsfeest brengt ons kracht en moed om de winter en het leven in donkere tijden aan te kunnen. Het St Maartensfeest laat ons een sterk mens zien en hoe we kunnen delen zonder onszelf tekort te doen en zonder de ander te verstikken met onze zorg. Het Sinterklaasfeest laat ons zien dat een verlichte ziel onbaatzuchtig geven kan. Sinterklaas valt aan het begin van de advent tijd, als voorbeeld van een verlicht mens. In de advent kan je stil staan bij het ontstaan van de wereld, de eerste week leggen we stenen en mineralen neer uit het stenenrijk, de tweede week zetten we een bloem of plant neer uit het plantenrijk, de derde week de dieren uit het dierenrijk, de vierde week is de week waarin de mens te zien is….. herders waarden e.a. Dan na de vierde week is de geboorte van het licht…. (het Christuskindje symboliseert, in de kortste nacht van het jaar, de individuele kracht waarmee we kunnen uitgroeien tot… zelfs een verlicht persoon!!)