De wereld is goed

 

Ik ben in een klas waar een grote vraag leeft rondom een kleuter. Al jaren heeft deze kleuterleidster in de keuken, achter twee gordijntjes een bestekbak staan. In de bestekbak liggen messen, theelepels, appelboor naast elkaar te wachten op hun beurt. In de klas heet dit: achter het gordijntje van Willemijntje’, daar liggen de messen.

Achter de stoel van deze kleuterleidster ligt een doosje met lucifers en een doosje waar de afgebrande lucifers in gaan. Op dit doosje staat een paardenbloempluizenbol geschilderd als beeld van het blazen tegen de lucifer om het vlammetje te doven. Op de doos met de lucifers staat Maria met het kind op haar arm afgebeeld. Het oerbeeld van de veilige wereld.

Op een dag komt er een nieuw kindje in de klas. De aanname is niet geheel vlekkeloos verlopen. Al gauw blijkt dit een kleuter te zijn met een ‘verhaal’ en ‘geschiedenis’. Voor deze kleuter blijkt het onmogelijk te zijn om een doosje lucifers te laten liggen, iets dat andere kleuters al lang kunnen. Ook de messen blijken opeens niet meer veilig te zijn. Het kleuterkind rent opeens met een mes door de klas en blijkt wonderlijk goed voor te kunnen doen wat je met een mes kunt doen, behalve appels schillen en uien snijden.

Iedereen die met kleuters werkt, weet dat het niet altijd zin heeft om te zeggen dat je iets niet wilt, of ander gedrag juist liever wilt zien. Werken aan gewoontevorming, eerbied, werkelijke nabootsingswaardige voorbeelden en fantasie zijn waardige helpers bij de opvoeding van het jonge kind.

‘Want anders…’

Na een ochtend in de klas te zijn geweest, praten wij samen over dit kleuterkind. Het blijkt getuige te zijn van huiselijk geweld en bepaald niet op te groeien in een omgeving die je een jong kind toewenst. Hoe kan dit kind leren dat messen niet zijn bedoeld om iemand bang te maken of pijn te doen maar om appels, uien en wortels te snijden?

Hoe kan dit kind zo gemotiveerd worden dat de lucifers gewoon kunnen blijven liggen en alleen gepakt worden als de kleuterleidster dit wil?

Nee zeggen lijkt niet te werken bij dit kleuterkind. Het antwoord van het kleuterkind luidt standaard: want anders..? Nee lieve schat, bij ons is er geen ‘want anders’ (wat betekent een klap, straf, naar je kamer gestuurd te worden of voor een paar weken naar opa gebracht te worden om daar ‘af te koelen’).  Op school is er geen ‘want anders’, op school willen wij het graag anders doen, zo, dat jij toch je ouders trouw kan blijven.

Er wordt besloten juist iets met het mes en het vuur te gaan doen. Deze kleuterleidster heeft in haar klas fornuisjes waar waxine lichtjes in kunnen om de kleine pannetjes met water, pap en soep te verwarmen. Met het kleuterkind aan de hand, halen de kleuterleidster en het kleuterkind het fornuisje op en zetten het op het kleuteraanrecht neer. Ze lopen naar de keuken en halen een mes op (een mes waar boter mee op de boeterhammen wordt gesmeerd en dat niet scherp is). Daarna wordt het doosje lucifers opgehaald. De kleuterleidster pakt de hand van het kleuterkind en zingt een lied over vuurhannes. Samen steken zij de lucifer aan en een waxinelichtje. Een pannetje water gaat op het fornuis, boven het vlammetje.

Dagelijks herhalen

Dan worden er door het kleuterkind twee appels gewassen, gepoetst en in stukjes gesneden. De appelstukjes gaan in het pannetje. Als het tijd is voor broodeten, eet dit kleuterkind van de zelfgemaakte appelmoes. Iedereen krijgt een hapje. Met aandacht en zorg wordt het mes afgewassen en weer opgeruimd. Daar blijft het mes liggen tot morgen. De lucifers worden weer samen terug gelegd en ‘blijven daar liggen tot ons verhaal komt’.

Wij spreken af dit dagelijks te herhalen. Dit dagelijks herhalen wordt uiteindelijk een paar weken. De messen en lucifers kunnen veilig blijven liggen en hebben niet meer de aantrekkingskracht om stiekem er iets mee te gaan doen.

De wereld is goed is de grondhouding in de opvoeding voor het jonge kind. De wereld van dit kind was beslist niet altijd goed, soms zelfs ‘slecht’. De wereld is door dit kleine voorbeeld een beetje beter geworden. Aan de kleuterleidster heeft dit kind mogen ervaren dat er geen ‘want anders’ nodig hoeft te zijn om het goede te doen.