Groei vrijescholen landelijke trend

Het aantal ouders en leerlingen dat kiest voor de vrijeschool blijft toenemen. Dat blijkt uit de telgegevens die de Vereniging van vrijescholen op 9 december presenteerde tijdens een onderwijscafé in Utrecht. Het totaal aantal vrijeschoolleerlingen in Nederland steeg het afgelopen jaar met 6%. In het primair onderwijs groeiden de vrijescholen, tegen de landelijke krimp in, met 4,6% en in het voortgezet vrijeschoolonderwijs groeide het aantal leerlingen met 8,2%.  ​

In een breder perspectief laat de groei van de afgelopen jaren een trend zien met een aantal jaren op rij vergelijkbare groeicijfers. De laatste vijf jaar groeide het aantal leerlingen op vrijescholen met bijna 24%. Met de toename van ruim 4.750 leerlingen volgen nu 24.770 kinderen in Nederland vrijeschoolonderwijs op 74 scholen in het primair onderwijs en 20 scholen en vrijeschoolafdelingen in het voortgezet onderwijs.

Initiatiefkracht van ouders

Een deel van de groei is afkomstig van initiatieven voor nieuwe vrijescholen. Ouders en leerlingen die bewust kiezen voor de onderwijsvisie van de vrijeschool kunnen niet altijd in de buurt terecht op een vrijeschool. Zij krijgen te maken met wachtlijsten en uitlotingen of er is simpelweg nog geen vrijeschool in de nabije omgeving. In reactie daarop startten ouders in het hele land de laatste jaren met enige regelmaat initiatiefgroepen voor nieuwe vrijescholen. In oktober organiseerde de Vereniging van vrijescholen een netwerkbijeenkomst waar zo’n 50 enthousiaste deelnemers van 20 initiatiefgroepen bij elkaar kwamen.

Onderwijscafé: méér ruimte voor vrijescholen

Bestaande vrijescholen en initiatiefgroepen voor nieuwe vrijescholen ondervinden bij uitbreiding en oprichting te vaak knelpunten die in de praktijk de vrijheid van onderwijs belemmeren, terwijl dat grondwettelijk is vastgelegd (artikel 23). Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs wil meer ruimte creëren voor het stichten van nieuwe scholen door de zogenoemde ‘richtingvrije planning’. Hij stelt: “Op dit moment zijn de mogelijkheden om nieuwe scholen te stichten te beperkt, waardoor er te weinig ruimte is voor dynamiek en innovatie.” Er wordt momenteel gewerkt aan een wetsvoorstel waarmee er meer ruimte moet komen voor het stichten van nieuwe scholen.

Deze ontwikkelingen waren aanleiding voor een onderwijscafé over de ruimte voor vrijescholen. Daarin spraken leden en initiatiefnemers onder meer met Simone de Bakker, die voor het ministerie van Onderwijs als programmaleider werkt aan de voorbereidingen van het wetsvoorstel.

Kiezen voor de vrijeschool

Het afgelopen jaar onderzocht DUO Onderwijsonderzoek in opdracht van de Vereniging van vrijescholen de oorzaken van de groeitrend in het vrijeschoolonderwijs. Daaruit kwam naar voren dat ouders en leerlingen met name kiezen voor de vrijeschool vanwege de ruime aandacht voor de persoonsvorming en talentontwikkeling van leerlingen. Daarin zit de onderscheidende kwaliteit van de pedagogische aanpak op de vrijeschool, die door steeds meer ouders en onderwijsorganisaties onderschreven wordt.

Zo ziet de Vereniging van vrijescholen belangrijke componenten van de vrijeschoolse visie op onderwijskwaliteit terug in de eerste aanbevelingen van het Platform Onderwijs 2032. Dit platform faciliteert sinds 2014 een nationale dialoog over de toekomst van het funderend onderwijs en brengt binnenkort een advies uit aan het ministerie van Onderwijs.